Otomotiv sektöründe kriz mi bitiyor

Son birkaç yıldır ne zaman eşle dostla kahve içmeye otursak konu dönüp dolaşıp o malum soruya geliyor: “Şu araba fiyatları ne olacak, ne zaman düşecek?” Haklıyız da. Bir dönem yatırım aracı haline gelen, galericilerin ve al satçıların insafına kalan piyasa yüzünden normal vatandaş için bir araba sahibi olmak adeta hayal olmuştu. Ancak son aylarda otomotiv pazarından gelen veriler ve sokaktaki rüzgar, hafife alınmayacak bir değişimin sinyallerini veriyor. İnternet arama motorlarında şu sıralar en üst sıralara tırmanan güncel otomobil fiyatları ne zaman düşer sorusu, nihayet somut verilerle yanıt bulmaya başladı.

Yüksek kredi faizleri, hükümetin uyguladığı parasal sıkılaşma politikaları ve bayilerin elinde biriken stoklar derken, ezberler bir bir bozuluyor. Sektör temsilcilerinin paylaştığı son verilere göre Türkiye otomotiv pazarı yılın ilk yarısında neredeyse yüzde 8’in üzerinde bir daralma yaşadı. Yani o eski “ne bulursam kapayım” çılgınlığı bitti. Sıradan bir tüketici olarak benim de gözlemim, piyasanın köpüğünün yavaş yavaş söndüğü yönünde. Gelin, hepimizin cebini doğrudan ilgilendiren bu kritik süreci, bayilerin hamlelerini ve fahiş fiyatların akıbetini samimi bir dille, masaya yatıralım.

Parasal sıkılaşma ve yüksek faizler piyasayı nasıl vurdu?

Dürüst olalım; birçoğumuz cebimizdeki nakit parayla gidip sıfır ya da ikinci el bir araç alamıyoruz. İşin sırrı banka kredilerindeydi. Ancak son dönemde kredi faiz oranlarının tavan yapması ve bankaların kredi musluklarını neredeyse tamamen kapatması, piyasayı adeta kilitledi. İnsanlar “Paramı arabaya yatırıp bir de üstüne dünya kadar masraf edeceğime, mevduatta tutarım” kafasına geçti. Haliyle talep bıçak gibi kesilince, o eski “ilanı koyduğum gün satıldı” dönemi de resmen tarihe karıştı.

İşte tam da bu noktada, internet ilanlarında gördüğümüz o şişirilmiş rakamların gerçek alıcılarla buluşamadığı bir döneme girdik. Google trendlerinde insanların sürekli güncel otomobil fiyatları ne zaman düşer diye aratmasının arkasında bu psikolojik bekle-gör süreci yatıyor. Satıcılar arabalarını satıp nakde dönmek istiyor ama yüksek faiz ortamında o eski yüksek fiyatlara alıcı bulamıyorlar. Bu durum ister istemez fiyat etiketlerinde aşağı yönlü gizli ya da açık indirimleri beraberinde getiriyor. Şu an piyasada tam anlamıyla alıcının güçlü olduğu, gerçek pazarlıkların yapıldığı bir dönem yaşanıyor.

Bayilerin nakit indirimi ve takas kampanyaları ne anlama geliyor?

Eğer son haftalarda bir sıfır araç bayisinin önünden geçtiyseniz ya da reklamlarına denk geldiyseniz fark etmişsinizdir; devasa afişlerle sıfır faizli krediler, 150-200 bin TL’ye varan nakit alım indirimleri havada uçuşuyor. Hatırlarsanız daha bir iki yıl önce bayiye gittiğimizde “Sıra var, altı ay sonra gelir” dedikleri, üstüne ekstra aksesuar parası istedikleri günlerden, bugün “Aman gelin, eski arabanızı getirin, üzerine hemen yenisini verelim” dedikleri günlere geldik. Distribütörlerin elindeki stok miktarı arttıkça ve satışlar azaldıkça, bu kampanyaların şiddeti daha da artacaktır.

Sıfır araç pazarında yaşanan bu agresif kampanyalar, ikinci el piyasasını da doğrudan baltalıyor. Sıfır kilometre bir aracın fiyatı indirimlerle makul bir seviyeye çekildiğinde, ikinci eldeki satıcı da kendi aracının fiyatını düşürmek zorunda kalıyor. Dolayısıyla güncel otomobil fiyatları ne zaman düşer diyenler için cevap aslında tam da bu kampanyaların içinde gizli. Fiyatlar bir sabah ansızın yüzde 30 düşmeyecek belki ama reel bazda, yani enflasyona ve alım gücüne oranla araçlar şu an bariz bir şekilde ucuzluyor. Satıcıların kâr marjlarından feragat ettiği bu dönem, araç almak isteyenler için ciddi fırsat pencereleri doğuruyor.

İkinci el otomobil pazarında balon tamamen patladı mı?

Oto pazarlarından gelen son haberler esnafın kan ağladığını, hafta sonları pazara giden araçların neredeyse hiç satılmadan geri döndüğünü gösteriyor. Bu durgunluğun en büyük sebebi, manipülatif fiyat balonunun artık patlamış olması. Eskiden otomobil bir ihtiyaçtan ziyade hızlı para kazanma aracı olarak görülüyordu. Al-satçılar yüzünden fiyatlar her hafta suni bir şekilde yukarı çekiliyordu. Şimdi ise sadece ihtiyacı olanların piyasada kaldığı, spekülatörlerin ise ellerindeki araçları zararına da olsa satıp çıkmaya çalıştığı bir süreçten geçiyoruz.

Kendi çevremden de biliyorum; “Nasılsa daha da yükselir” diyerek arabasını değerinin çok üzerinde ilanlara koyan dostlarım, aylardır tek bir telefon bile alamayınca fiyatı kademeli olarak düşürmek zorunda kaldılar. İşte bu yüzden, güncel otomobil fiyatları ne zaman düşer sorusunun cevabı aslında pazarın kendi içindeki bu ayıklanma sürecinde yatıyor. Teknik durumu sıkıntılı olan, hasar geçmişi ağır olan ama fahiş fiyatlanan araçlar ilanda çürürken; temiz, bakımlı ve gerçek değerinde yazılan araçlar çok daha makul fiyatlara el değiştiriyor. Piyasa artık hayallerle değil, teknik ve ekonomik gerçeklerle fiyatlanıyor.

Beklemek mi mantıklı yoksa doğru zaman şimdi mi?

Gelelim en kritik soruya: Bu düşüş beklentisi trendini arkamıza alıp beklemeye devam mı etmeliyiz, yoksa bütçeyi zorlayıp harekete mi geçmeliyiz? Şahsi fikrimi soraçak olursanız; piyasada zamanlama tutturmaya çalışmak her zaman büyük bir kumar olmuştur. Türkiye gibi döviz kurunun ve vergi sisteminin ani değişkenlik gösterebildiği bir ülkede, “Biraz daha bekleyeyim, fiyatlar tamamen taban yapsın” düşüncesi bazen eldeki nakit paranın erimesine ve fırsatın kaçmasına neden olabilir.

Şu an bayilerin ve ikinci el satıcılarının taviz vermeye en açık olduğu, tabiri caizse “tok satıcı” döneminin bittiği bir evredeyiz. Eğer bütçeniz hazırsa, krediye bağımlı değilseniz ve karşınızda teknik olarak ekspertiz raporu temiz, fiyatı da şişirilmemiş bir araç bulduysanız, güncel otomobil fiyatları ne zaman düşer diye sonsuza kadar beklemek yerine pazarlık masasına oturmak çok daha mantıklı bir hamle olabilir. Çünkü unutmamak gerekir ki, yarın bir gün faizler düştüğünde ya da bankalar yeniden rahatça kredi vermeye başladığında, o ertelenen talep bir anda piyasaya geri dönecek ve fiyatlar yeniden yukarı doğru ivmelenecektir.

Sonuç olarak; otomotiv sektöründe o eski kriz, yok satma ve karaborsa dönemi resmen bitti. Fiyatlardaki düşüş ve dengelenme süreci, tüketicinin lehine işleyen harika bir realiteye dönüştü. Ayakları yere basan, bilinçli bir alıcı için önümüzdeki aylar, son yılların en huzurlu araç alım dönemini sunmaya aday görünüyor.

Katlanabilir telefon dünyasında büyük an: Honor Magic V6 almak mantıklı mı?